Laatste nieuws

Verduurzaming papierindustrie loont

Op de website van ENSOC - Energy Society Online - verscheen in de week van 20 juli een artikel over verduurzaming en energiebesparing in de papier- en kartonsector. Hieronder vindt u het gehele artikel.

De papierindustrie is binnen de industriële wereld niet alleen een belangrijke energiegebruiker, maar ook vrijwel 100 procent biobased en voorloper in haar streven naar duurzame bedrijfsvoering. Met de toepassing van nieuwe energiebesparende processen valt er nog meer winst te behalen.

Duurzaamheid is binnen de papierindustrie een steeds belangrijker issue. Dat blijkt wel uit de toekenning van een miljoenensubsidie van de Europese Unie onlangs aan het consortium PROVIDES, bestaande uit 22 partners, afkomstig uit de papierindustrie en enkele kennisinstellingen. De subsidie werd toegekend voor het ontwikkelen van een milieuvriendelijk oplosmiddel op basis van DES (Deep Eutectic Solvents), dat als alternatief dient voor traditionele pulp processen.

Oplosmiddel
Met het nieuwe oplosmiddel worden dankzij een innovatieve technologie cellulosevezels en lignine uit hout van elkaar gescheiden. Het is de bedoeling daarmee milieuvriendelijk en met een laag energiegebruik zuivere vezels te verkrijgen. Het DES-project wordt gecoördineerd door het Institute for Sustainable Process Technology (ISPT) uit Amersfoort, dat grote onderzoeksprojecten op het gebied van innovatieve en duurzame procestechnologie uitzet. Ook brengt ISPT partijen bij elkaar in consortia.

Competitie

Tjeerd Jongsma, directeur van het ISPT, was vanaf het begin bij het DES-project betrokken. Jongsma: ‘Het is allemaal begonnen met een competitie op het gebied van de gezamenlijke Europese papierindustrie, die in 2012 werd uitgeschreven door de Europese confederatie voor de papierindustrie (CEPI). Binnen die competitie streden twee teams van experts tegen elkaar. Zij hadden de opdracht om een baanbrekend concept te bedenken waarmee je in de periode tot 2050 een CO2-besparing van 80 procent zou kunnen bereiken, vanuit de gedachte om de papierindustrie competitief én duurzaam te maken.’

Milde scheiding

Jongsma: ‘Maaike Kroon, hoogleraar aan de TU Eindhoven, kwam met een geheel nieuwe oplosmiddel, gebaseerd op natuurlijke grondstoffen, verkregen uit biomassa. Daarmee kun je hout oplossen bij lage temperaturen en druk. Het oplosmiddel haalt de lignine eraf, zodat je hele schone vezels overhoudt. Op die manier kun je uiteindelijk papier of liever gezegd pulp, de basis voor papier, op een zeer energie-efficiënte en schone manier produceren. Je gebruikt ook geen water meer, waardoor je hele hoge concentraties van materiaal overhoudt. Het mooie is dat op deze milde manier van scheiden een mooie lignine overblijft die je nuttig kunt gebruiken, bijvoorbeeld als grondstof voor plastics en chemicaliën.’

Papierindustrie loopt voorop
Het winnen van de subsidie voor DES ziet Jongsma dan ook als een belangrijke stap om de papierindustrie verder te verduurzamen. De papierindustrie loopt daarin voorop, volgens Jongsma logisch ‘als je bedenkt dat meer dan de helft van het energieverbruik voor rekening komt van de industrie. Daar zitten een aantal echte energieslurpende takken tussen, zoals de petrochemische industrie, de staalindustrie en maar ook de papierindustrie.’

Digitalisering
Jongsma constateert als gevolg van de massale toevlucht van consumenten tot online shoppen gek genoeg zelfs een toename in de vraag naar papier en karton. ‘Internetbedrijven doen al hun zaken via de post. Mensen bestellen klakkeloos producten die ze vervolgens vaak weer terugsturen, zonder stil te staan bij de enorme hoeveelheid kartonnen dozen die met dit koopgedrag gemoeid is. Om nog maar te zwijgen van de verspilling doordat al die producten die worden teruggestuurd, vervolgens op de plank blijven liggen, omdat ze daarna niet meer kunnen worden verkocht.’

Blijvertjes
Papier en karton zijn, ondanks de toenemende digitalisering van de samenleving, niet uit ons dagelijks leven weg te denken, zegt Jongsma. ‘Niet alleen worden ze binnen de grafische en verpakkingsindustrie op grote schaal toegepast, ook presenteren bedrijven zich nog steeds met papieren glossy’s, worden bioscoopkaartjes en andere toegangsbewijzen geprint, lezen wij boeken en tijdschriften en maken wij onze aantekeningen in papieren schriftjes.’ Tachtig procent besparing op CO2-uitstoot binnen zo’n omvangrijke industrietak zet volgens Jongsma dan ook echt zoden aan de dijk.

Warmtepomp
Het DES-project staat in die zin gelukkig ook niet op zichzelf. Zo heeft het Energieonderzoek Centrum Nederland (ECN), Nederlands grootste onderzoeksinstituut op het gebied van energie en tevens samenwerkingspartner van ISPT, een warmtepomp ontwikkeld, waarmee restwarmte uit het productieproces om papier te maken kan worden hergebruikt. Jongsma: ‘Binnen de industrie, wat ook geldt voor de papierindustrie, wordt energie voor zo’n 70 procent gebruikt voor warmte. Dus als je daadwerkelijk iets wilt betekenen in energiebesparing, is dat wel op het gebied van warmte en het hergebruik van warmte. Daarin werken wij intensief samen met ECN, de belangrijkste partij binnen Europa, met de meeste expertise op het gebied van warmtepompen.’

Restwarmte

Door de speciale warmtepomp die ECN heeft ontwikkeld kan de temperatuur van de restwarmte binnen dit systeem echter met een natuurlijk koudemiddel van 60 naar 140 graden Celsius worden opgevoerd om stoom te produceren, waardoor het geschikt wordt voor hergebruik. Een innovatief proces dat niet alleen voor 10 procent besparing op het energiegebruik zorgt, maar ook op de daarmee samenhangende kosten, waarmee het productieproces van papier niet alleen duurzamer, maar ook goedkoper wordt. Het concept wordt momenteel in samenwerking met Bronswerk Heat Transfer, een internationaal opererende leverancier van oplossingen op het gebied van warmte-uitwisseling, op kleinere schaal getest bij Smurfit Kappa Roermond Papier.

Bron: ENSOC/Erzsó Alföldy